Leddays · Teknik Rehber
LED Ekran Sözlüğü Terimler ve Anlamları
Teklifleri karşılaştırırken karşınıza çıkan tüm teknik terimler burada: piksel aralığı, nit, tazeleme hızı, kabin, IP65, kalibrasyon ve diğerleri. Her terim, kararınızı nasıl etkilediğiyle birlikte açıklanmıştır.
LED ekran tekliflerinin karşılaştırılması zordur, çünkü aynı kelimeler farklı şeyleri anlatabilir: bir firmanın “yüksek çözünürlük” dediği ekran, izleyicinin oturduğu mesafede fark edilmeyebilir; “parlak” denen bir panel, gün ışığı alan bir fuayede okunmayabilir. Bu sayfa, teklifi imzalamadan önce hangi değerin neye karşılık geldiğini netleştirmek için hazırlandı.
Terimleri dört başlıkta topladık. Görüntü kalitesi ekranın nasıl göründüğünü, donanım arıza ve servis konuşulurken geçen parçaları, kurulum ekranın nereye ve nasıl monte edileceğini, ticari terimler ise sözleşme ve fatura dilini kapsar. Aşağıdaki özet, karşılaştırma yaparken ilk bakmanız gereken sekiz değeri tek ekranda toplar.
Teklif karşılaştırırken ilk bakılacak üç değer
İzleyicinin ekrana en yakın mesafesini belirler. Gereğinden sık aralık bütçeyi boşuna yükseltir, geniş aralık ise ön sırada piksel gösterir.
Mekanın ışığına göre seçilir. Gün ışığı alan alanlarda düşük nit, ekranı çalışır ama okunmaz hâle getirir.
Kamera karşısına çıkacak her ekranda kritiktir. Gözle fark edilmez; çekimde bantlanma olarak ortaya çıkar.
Özet: en kritik sekiz terim
| Terim | Kısaca ne demek? | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Piksel aralığı | İki piksel merkezi arası mesafe (mm) | Minimum izleme mesafesini ve m² maliyetini belirler |
| Nit | Parlaklık birimi (cd/m²) | Mekanın ışığına uygun seri seçimini belirler |
| Tazeleme hızı | Görüntünün saniyedeki yenilenme sayısı (Hz) | Kamera çekimlerinde bantlanmayı önler |
| IP koruma sınıfı | Toz ve suya karşı koruma seviyesi | Ekranın açık havada kullanılıp kullanılamayacağını söyler |
| Sürücü IC | Piksellere akım veren entegre | Aynı piksel aralığındaki fiyat farkının başlıca kaynağı |
| Önden servis | Modülün ekranın önünden değişebilmesi | Duvara sıfır kurulumlarda bakımı mümkün kılar |
| Kalibrasyon | Modüller arası renk ve parlaklık eşitleme | Ekranın tek parça görünmesini sağlar |
| m² birim fiyat | Fiyatın metrekare üzerinden hesabı | Farklı ölçülerdeki teklifleri kıyaslanabilir kılar |
Görüntü Kalitesi Terimleri
Bir ekranın ne kadar net, ne kadar parlak ve kamerada nasıl göründüğünü belirleyen değerler. Teklif karşılaştırırken en çok bu başlıktaki farklar bütçeyi değiştirir.
Piksel Aralığı
mm · çözünürlüğü belirlerİki komşu pikselin merkezleri arasındaki mesafedir, milimetre ile yazılır. P2.6 ekranda bu mesafe 2,6 mm'dir. Aralık küçüldükçe aynı alana daha çok piksel sığar; görüntü yakından da net kalır ama metrekare maliyeti artar.
Piksel Yoğunluğu
px/m² · toplam piksel sayısıBir metrekareye düşen piksel sayısıdır. P2 ekranda 250.000, P2.6'da yaklaşık 147.900, P3.9'da yaklaşık 65.700 piksel bulunur. Çözünürlük hesabı bu değerden çıkar: ekran alanı × yoğunluk.
Nit
cd/m² · parlaklık birimiEkranın ürettiği ışığın ölçüsüdür. İç mekan ekranlarda 800-1500 nit, dış mekan ekranlarda 4500-6000 nit tipiktir. Doğrudan güneş alan yüzeylerde 5000 nit altı görüntü okunmaz hâle gelir.
Tazeleme Hızı
Hz · kamera uyumuGörüntünün saniyede kaç kez yenilendiğidir. Gözle fark edilmez ama kamera fark eder: 1920 Hz altındaki ekranlar çekimlerde bantlanır. Yayın ve stüdyo işlerinde 3840 Hz ve üzeri aranır.
Gri Tonlama
renk kademesi · detay korumaEkranın bir rengi kaç kademede gösterebildiğidir. Yüksek gri tonlama, parlaklık kısıldığında bile renk geçişlerinin basamaklanmamasını sağlar. Karanlık salonlarda fark belirgindir.
Kontrast Oranı
beyaz ile siyah arasındaki farkEn parlak beyaz ile en koyu siyah arasındaki orandır. Yüksek kontrast, aydınlık ortamda görüntünün solmadan okunmasını sağlar. Siyah maskeli LED çipler kontrastı belirgin şekilde artırır.
Renk Derinliği
bit · ton geçişiİşlenen renk bilgisinin bit karşılığıdır. Profesyonel ekranlarda 14-16 bit kullanılır; gökyüzü ve ten tonu gibi yumuşak geçişler bu sayede bant oluşturmadan görünür.
Görüş Açısı
derece · yandan izlemeGörüntünün renk ve parlaklık kaybı olmadan izlenebildiği açıdır. LED ekranlarda yatayda 140-160 derece tipiktir; yan taraftaki izleyicinin de aynı görüntüyü görmesi bu değere bağlıdır.
Moiré
kamerada dalgalı desenKamera sensörünün piksel ızgarasıyla çakışmasından doğan dalgalı desendir. Yüksek tazeleme hızı, doğru enstantane ayarı ve yeterli kamera mesafesiyle önlenir. Stüdyo kurulumlarında kritik konudur.
Minimum İzleme Mesafesi
metre · en yakın izlemePiksellerin tek tek seçilmediği en yakın mesafedir. Pratik kural: piksel aralığı (mm) ≈ mesafe (m). P3.9 için 4 metre; izleyici bu mesafenin altına inmiyorsa daha geniş aralıklı model bütçeyi düşürür.
Donanım ve Elektronik Terimleri
Ekranın içinden çıkan parçalar. Arıza, servis ve yedek parça konuşulurken bu terimler kullanılır.
Modül
320 × 160 mm · değişebilir parçaEkranın en küçük değiştirilebilir parçasıdır; iç mekanda tipik ölçü 320 × 160 mm'dir. Arızada tüm ekran değil yalnızca ilgili modül değişir, bu yüzden LED ekranın servisi panel sistemlerden ucuzdur.
Kabin
500 × 500 mm · taşıyıcı çerçeveModülleri taşıyan çerçevedir. Sabit kurulumlarda çelik veya alüminyum; kiralık sistemlerde hızlı kilitli 500 × 500 mm alüminyum döküm kabin kullanılır — sökülüp taşınmaya göre tasarlanmıştır.
LED Çip
SMD / COB · ışık kaynağıKırmızı, yeşil ve mavi diyotu tek gövdede birleştiren ışık kaynağıdır. SMD'de diyotlar yüzeye monte edilir; COB'da reçineyle kaplanır, darbeye ve neme karşı daha dayanıklıdır. Çip markası renk tutarlılığını doğrudan etkiler.
Sürücü IC
entegre · tazeleme ve renkPiksellere akım veren entegre devredir. Tazeleme hızı, gri tonlama ve renk tutarlılığı büyük ölçüde buna bağlıdır. Aynı piksel aralığındaki iki ekran arasındaki fiyat farkı çoğu zaman buradan gelir.
Güç Ünitesi
5 volt beslemeŞebeke gerilimini modüllerin çalıştığı 5 volta dönüştürür. Kabin başına bir veya birden fazla bulunur; kiralamada sahaya her zaman yedeği götürülür.
Alıcı Kart
veri dağıtımı · kabin başına 1Video işlemciden gelen veriyi kabin içindeki modüllere dağıtır. Her kabinde en az bir tane bulunur; ekranın bir bölümünün karardığı durumlarda ilk bakılan yerdir.
Video İşlemci
çözünürlük uyarlamaKaynak görüntüyü ekranın gerçek çözünürlüğüne uyarlayıp modüllere gönderir. Bölünmüş ekran, canlı kamera girişi ve çoklu kaynak yönetimi bu cihaz üzerinden yapılır.
Önden Servis
modül önden değişirArızalı modülün ekranın önünden, mıknatıslı aparatla sökülebilmesidir. Duvara sıfır kurulumlarda arka erişim olmadığı için şarttır; yayın durdurulmadan dakikalar içinde değişim sağlar.
Kurulum ve Mekan Terimleri
Ekranın nereye, nasıl monte edileceğini ve hangi koşullara dayanacağını anlatan terimler.
IP Koruma Sınıfı
IP20 / IP65 · toz ve suToz ve suya karşı korumayı gösterir. IP65: toza tam kapalı, tazyikli suya dayanıklı — dış mekan ekranlarında aranır. IP20 yalnızca kapalı alanlar içindir; açık havada kullanılamaz.
Truss
askı sistemi · etkinlik kurulumuEtkinliklerde ekranın asıldığı alüminyum taşıyıcı sistemdir. Zemin kullanılmadan yükseğe kurulum yapılmasını sağlar; sahne ve konser kurulumlarının standardıdır.
Konstrüksiyon
çelik taşıyıcı iskeletSabit kurulumlarda ekranın oturduğu çelik taşıyıcı iskelettir. Duvarın taşıma kapasitesine göre projelendirilir; keşifte ölçülen en kritik kalemlerden biridir.
Kavisli Kurulum
iç veya dış bükey yüzeyKabinlerin belirli açılarla birleştirilerek iç bükey ya da dış bükey yüzey oluşturmasıdır. Sahne arkası, lansman ve stüdyo kurulumlarında görüntüyü sarmalayan etki yaratır.
Kalibrasyon
renk ve parlaklık eşitlemeModüller arasındaki renk ve parlaklık farkının ölçüm cihazıyla eşitlenmesidir. Kurulumun son adımıdır; ekranın tek parça görünmesini sağlayan işlem budur.
Ölü Piksel
garanti kapsamında değişirHiç yanmayan ya da sürekli yanan pikseldir. Sevkiyat öncesi testlerde ayıklanır; kullanımda ortaya çıkarsa garanti kapsamında ilgili modül değiştirilerek giderilir.
Ticari Terimler
Teklif, sözleşme ve fatura konuşulurken geçen ifadeler.
m² Birim Fiyat
₺ / m² · fiyat hesabıLED ekran fiyatının metrekare üzerinden hesaplanmasıdır. Toplam alan büyüdükçe birim fiyat genellikle düşer, çünkü kurulum ve kontrol sistemi gideri daha geniş alana yayılır.
Anahtar Teslim
keşiften eğitime tek eldenKeşif, projelendirme, üretim, montaj, kalibrasyon ve kullanım eğitiminin tek elden yürütülmesidir. Teklifleri karşılaştırırken hangi kalemlerin dahil olduğu mutlaka yazılı istenmelidir.
Yaşlandırma Testi
72 saat fabrika testiModüllerin sevkiyat öncesi 72 saat kesintisiz çalıştırılarak denetlenmesidir. Erken arıza veren parçalar ve ölü pikseller sahaya çıkmadan ayıklanır.
Teminat
kiralamada · sonunda iadeKiralamada ekipman için alınan, etkinlik sonunda iade edilen güvence bedelidir. Proje büyüklüğüne göre belirlenir ve sözleşmede yazılı olarak yer alır.